ცელიაკია ბავშვებში — სიმპტომები და დიაგნოსტიკა

მშობლებისთვის: ბავშვისთვის უგლუტენო დიეტის დაწყება მხოლოდ სიმპტომების საფუძველზე არ არის კარგი დიაგნოსტიკური სტრატეგია. თუ ცელიაკია საეჭვოა, ჯერ პედიატრს ან ბავშვთა გასტროენტეროლოგს მიმართეთ. [3]

რა სიმპტომები შეიძლება ჰქონდეს ბავშვს?

ბავშვებში ცელიაკია შეიძლება გამოვლინდეს მუცლის ტკივილით, შებერილობით, დიარეით ან შეკრულობით, გულისრევით, ღებინებით და სხვა კუჭ-ნაწლავის ნიშნებით. NIDDK აღნიშნავს, რომ საჭმლის მომნელებელი სიმპტომები ბავშვებში უფრო ხშირია, ვიდრე ზრდასრულებში. [2]

ექიმმა შეიძლება ასევე შეაფასოს ზრდა, წონა და სხვა არასპეციფიკური ნიშნები. ცელიაკიას შეუძლია გავლენა იქონიოს საკვები ნივთიერებების შეწოვაზე, ამიტომ ზოგიერთ ბავშვს შეიძლება ჰქონდეს ზრდასთან ან კვებით სტატუსთან დაკავშირებული პრობლემები. [2]

როგორ ხდება დიაგნოსტიკა?

ESPGHAN-ის 2020 წლის რეკომენდაციებით, როდესაც ბავშვში ცელიაკია საეჭვოა, საწყის შეფასებაში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია საერთო IgA-სა და tTG/TGA-IgA ანტისხეულების განსაზღვრას. შემდგომი ნაბიჯები დამოკიდებულია შედეგებზე და კლინიკურ კონტექსტზე. [1]

NIDDK-იც ხაზს უსვამს, რომ სეროლოგიური ტესტები დიაგნოსტიკის პირველი ნაბიჯია და სანდო შედეგებისთვის პაციენტი ტესტირების პერიოდში უნდა იღებდეს გლუტენს. [3]

როდის შეიძლება ბიოფსიის გარეშე დიაგნოზი?

ბავშვთა დიაგნოსტიკაში არსებობს სპეციალური no-biopsy გზა, მაგრამ ის მხოლოდ მკაცრი კრიტერიუმების შესრულებისას გამოიყენება. ESPGHAN-ის 2020 გზამკვლევში ეს უკავშირდება ძალიან მაღალ TGA-IgA მაჩვენებელს და EMA-ს დადასტურებას მეორე სისხლის ნიმუშში; საბოლოო გადაწყვეტილება სპეციალისტმა უნდა მიიღოს. [1]

ეს წესი არ ნიშნავს, რომ ყველა ბავშვს ბიოფსია არ სჭირდება ან რომ მშობელმა ლაბორატორიული პასუხებით დამოუკიდებლად შეიძლება დიაგნოზი დასვას. [1]

ბაღი, სკოლა და დაბადების დღეები

დიაგნოზის შემდეგ მთავარი სამედიცინო მკურნალობა უგლუტენო კვებაა. ყოველდღიურ ცხოვრებაში ეს ნიშნავს არა მხოლოდ ბავშვისთვის სწორი საკვების შერჩევას, არამედ გარემოს ინფორმირებასაც — ბაღის ან სკოლის თანამშრომლებმა უნდა იცოდნენ, რომ „ცოტა“ გლუტენიც არ არის ჩვეულებრივი დიეტური გამონაკლისი. [4] [5]

სკოლა/ბაღი: წინასწარ შეთანხმებული უსაფრთხო საჭმელი და პასუხისმგებელი თანამშრომლის ცოდნა ამცირებს გაუგებრობას.

დაბადების დღე: ბავშვისთვის წინასწარ მომზადებული მსგავსი gluten-free ალტერნატივა ხშირად უფრო მარტივია, ვიდრე ღონისძიებაზე შემთხვევითი არჩევანი.

ბავშვის ჩართულობა: ასაკის შესაბამისად ასწავლეთ რომელი საკვები უნდა გადაამოწმოს და რატომ.

ოჯახური სამზარეულო

თუ სახლში გლუტენიც გამოიყენება, საჭიროა cross-contact-ის მართვის მარტივი სისტემა — სუფთა ზედაპირები, შესაბამისი ჭურჭელი, სწორად შენახული საკვები და ისეთი მოწყობილობების ცალკე მართვა, სადაც ნამცეცების მოცილება რთულია. NIDDK ასევე აფრთხილებს, რომ შვრიაში სხვა გლუტენის შემცველ მარცვლეულთან cross-contact ხშირია, ამიტომ საჭიროა gluten-free შვრიის არჩევა. [4]